OLIY TA’LIMDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING AKADEMIK ETIKA VA TALABALAR KOGNITIV KOMPETENSIYALARIGA TA’SIRI
Keywords:
Sun’iy intellekt, akademik etika, kognitiv dangasalik, raqamli didaktika, LLM, fakt-cheking, algoritmik savodxonlik.Abstract
Ushbu tadqiqot oliy ta’lim tizimida Large Language Models (LLM) — yirik til modellarining (ChatGPT, Gemini, Claude) integratsiyalashuvi natijasida yuzaga kelayotgan kognitiv va etik transformatsiyalarni tahlil qiladi. Maqolada sun’iy intellekt (SI) vositalarining talabalar tahliliy fikrlashiga ko‘rsatadigan ta’siri, "intellektual autsorsing" xavfi va akademik halollik muammolari ilmiy asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari SI vositalaridan nazoratsiz foydalanish bilim o‘zlashtirish chuqurligini 40% gacha kamaytirishi mumkinligini ko‘rsatadi.
References
1.UNESCO (2023). Guidance for generative AI in education and research. [Elektron resurs].
URL: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000386693
2. European Commission (2022). Ethical guidelines on the use of artificial intelligence and data in teaching and learning for educators. URL: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d81a0d54-5348-11ed-92ed-01aa75ed71a1
2.Williamson, B. (2024). Algorithms and the Future of Education. London: Routledge.
4.Abdupattayev, H. (2024). Raqamli didaktika va ta'lim texnologiyalari. Toshkent.
5.Luckin, R. (2022). Machine Learning and Human Intelligence: The Future of Education in the 21st Century.
6.Nature Journal (2023). ChatGPT: Five priorities for research. Vol. 614, pp. 224-226.
DOI: https://doi.org/10.1038/d41586-023-00288-7
7.UNESCO (2024). Artificial Intelligence in Higher Education.
8.Harvard University (2023). AI Pedagogy Project: Strategies for Faculty. URL: https://aipedagogy.org/.
9.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori (2021). Sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida (PQ-4996). URL: https://lex.uz/docs/5297046
10. Oxford University (2023). Academic Integrity and Artificial Intelligence: Guidance for Students. URL: https://www.ox.ac.uk/students/academic/guidance/skills/plagiarism
11. Stanford Digital Education (2023). How AI is reshaping the classroom. URL: https://digitaleducation.stanford.edu/news/how-ai-reshaping-classroom.
12. World Economic Forum (2023). The Future of Jobs Report 2023. URL: https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2023/.
13. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi. Toshkent: "O'zbekiston" nashriyoti.