RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SHAXSGA DOIR MA’LUMOTLARNI HIMOYA QILISHNING HUQUQIY ASOSLARI
Keywords:
shaxsga doir ma’lumotlar, raqamli transformatsiya, shaxsiy hayot daxlsizligi, axborot xavfsizligi, ma’lumotlar subyekti, operator, biometrik ma’lumotlar, raqamli huquqlar, kiberxavfsizlik, sun’iy intellekt.Abstract
Mazkur maqolada raqamli transformatsiya sharoitida shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilishning huquqiy asoslari kompleks ravishda tadqiq etiladi. Raqamli davlat xizmatlari, elektron tijorat, bank-moliya xizmatlari, ijtimoiy tarmoqlar, mobil ilovalar, biometrik identifikatsiya va sun’iy intellekt texnologiyalarining kengayishi natijasida shaxsga doir ma’lumotlarni yig‘ish, saqlash, qayta ishlash va uzatish jarayonlari sezilarli darajada kengaymoqda. Bunday sharoitda shaxsiy hayot daxlsizligini ta’minlash, ma’lumotlardan qonuniy va adolatli foydalanish, ma’lumot subyektining huquqlarini kafolatlash hamda ma’lumotlarni qayta ishlovchi subyektlarning mas’uliyatini belgilash dolzarb huquqiy vazifaga aylanmoqda. Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni, elektron hukumat va axborotlashtirishga oid qonunchilik hamda xalqaro huquqiy yondashuvlar tahlil qilindi. Natijalar O‘zbekistonda shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilishning huquqiy instituti shakllanganini, biroq raqamli texnologiyalarning tez rivojlanishi yangi huquqiy va institutsional mexanizmlarni doimiy ravishda takomillashtirishni talab etishini ko‘rsatadi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Yangi tahrir. 2023-yil 30-aprel.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni.
3. O‘zbekiston Respublikasining “Axborotlashtirish to‘g‘risida”gi Qonuni.
4. O‘zbekiston Respublikasining “Elektron hukumat to‘g‘risida”gi Qonuni.
5. O‘zbekiston Respublikasining “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi Qonuni.
6. O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi — LexUZ.
7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining raqamli iqtisodiyot va elektron hukumatni rivojlantirishga oid farmon va qarorlari.
8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “O‘zbekiston — 2030” strategiyasi.
9. Council of Europe. Convention 108+ on the Protection of Individuals with regard to the Processing of Personal Data.
10. European Union. General Data Protection Regulation (GDPR), Regulation (EU) 2016/679.
11. OECD. Guidelines on the Protection of Privacy and Transborder Flows of Personal Data.
12. United Nations. Digital technologies, privacy and human rights materials.
13. UNESCO. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence.
14. International Telecommunication Union. Global Cybersecurity and digital development materials.
15. World Bank. Digital Development and Data Governance resources.
16. UNDP. Digital transformation, data governance and inclusive development materials.
